Park Zdrojowy w Jastrzębiu-Zdroju to 18 hektarów zieleni, które zostały po dawnym uzdrowisku. Miasto kojarzy się dziś głównie z kopalniami. Tutaj widać jednak, że zaczynało jako kurort z solankami, kolumnadą i orkiestrą grającą w parku. Jest historia, jest też zwykły spacer: alejki, fontanna, kawa i drzewa sprowadzone z drugiego końca świata.

Park Zdrojowy w Jastrzębiu-Zdroju – co to za miejsce?

Park leży w dzielnicy Zdrój, czyli tam, gdzie wszystko się zaczęło. Obszar dzieli się na dwie części. Górna, geometryczna, ma uporządkowany układ alejek i klombów, a dolna, krajobrazowa, jest swobodniejsza i bardziej leśna. Całość wpisano do rejestru zabytków w 1993 roku. Patronem parku jest doktor Mikołaj Witczak.

Dla mieszkańców to nadal główne miejsce spacerów i niedzielnego wypoczynku. Turyści dostają tu w jednym miejscu kawał lokalnej historii, bez biletów i kolejek.

Historia uzdrowiska – od poszukiwań węgla do kurortu

Początek wygląda trochę jak żart losu. W latach 1860–1862 szukano tu węgla, a odwierty trafiły na solanki jodobromowe o właściwościach leczniczych. Park i kurort ufundował w latach 60. XIX wieku hrabia Felix von Königsdorff. Pierwsze budynki uzdrowiskowe to Szwajcarka, której już nie ma, oraz pijalnia wód. Pijalnia przetrwała i dziś mieści kawiarenkę Central Park.

Pod koniec XIX wieku Jastrzębie było modnym miejscem kuracji. Przyjeżdżała arystokracja pruska i polska, a w parku odbywały się koncerty, spotkania i imprezy sportowe. W latach 1900–1902 stanął reprezentacyjny Dom Zdrojowy w stylu szwajcarskim. Dom jest do dziś wizytówką miasta.

Uzdrowisko działało mniej więcej od 1861 do 1994 roku. Przeszkodziły mu kopalnie, bo intensywna eksploatacja węgla zaczęła się w latach 60. XX wieku. Park jednak został i dobrze pokazuje, jak wyglądało to miejsce przed epoką szybów.

Ciekawostka: uzdrowisko powstało dzięki nieudanym poszukiwaniom węgla. Solanki znaleziono przy okazji wierceń, a kilkadziesiąt lat później to węgiel zepchnął kurort na dalszy plan.

Co zobaczyć w Parku Zdrojowym?

Najlepiej zacząć od górnej części, gdzie zabytki stoją blisko siebie. Wokół reprezentacyjnego placu z fontanną zgrupowały się Dom Zdrojowy, muszla koncertowa i dawne łazienki.

  • Dom Zdrojowy – największy i najbardziej okazały budynek w parku. Dawniej nazywano go kasynem. Dziś to instytucja kultury z koncertami, warsztatami, wydarzeniami i salą teatralną.
  • Inhalatorium solankowe – drewniana promenada odbudowana w 2015 roku. Wzorowano ją na kolumnadzie z lat 70. XIX wieku, po której kuracjusze spacerowali w złą pogodę. Używa się w niej solanki z Zabłocia.
  • Dawna pijalnia wód – dziś kawiarnia Central Park, dobra na przerwę w środku spaceru.
  • Łazienki II i III – zabytkowe pawilony uzdrowiskowe. W Łazienkach III tymczasowo działa Muzeum Miejskie, które wyrosło z Galerii Historii Miasta.
  • Muszla koncertowa – miejsce letnich wydarzeń plenerowych.
  • Tężnia solankowa – dla tych, którzy chcą pooddychać mikroklimatem.
  • Fińskie mostki – wdzięczne tło do zdjęć, zwłaszcza w dolnej części parku.

Na drzewa też warto zerknąć. Rosną tu gatunki z różnych stron świata, m.in. daglezja zielona z Ameryki Północnej i miłorząb japoński. Jesienią robi się z tego sporo kolorów.

Tuż obok, w obrębie osiedla Zdrój, jest mural „Barwna historia rodziny Witczaków” na bloku przy parku. To lokalny akcent, który pasuje do opowieści o doktorze, od którego park wziął imię.

Dla kogo ten spacer?

Dla prawie każdego, choć każdy znajdzie coś innego. Rodziny z dziećmi dostaną przestrzeń do biegania, fontannę i place do zabawy w okolicy. Miłośnicy historii dostaną budynki uzdrowiskowe, muzeum i układ parku typowy dla XIX-wiecznych kurortów. Ci, którzy nie przepadają za zwiedzaniem, po prostu dobrze spędzą tu czas na ławce z kawą.

Park ma sens o każdej porze roku. Latem są koncerty i cień, jesienią kolory, zimą spokojniejsze, mniej oblegane alejki.

Ciekawe jest też zwiedzanie z aplikacją mobilną #mojesjz, która działa jak audioprzewodnik po mieście. Zamiast czytać tablice, można słuchać opowieści o uzdrowisku w trakcie marszu.

Nie każdy wie: dawna główna aleja kuracjuszy to dzisiejsza ulica 1 Maja. Dziś to deptak z kawiarniami, restauracjami i cukierniami, który prowadzi prosto do parku. Dojście od strony miasta zamienia się więc w małą rozgrzewkę przed właściwym spacerem.

Co jeszcze zwiedzić w okolicy?

Na jedną wizytę dobrze pasuje kilka dodatków:

  • Deptak na ulicy 1 Maja – spacer, kawa i ciastko przed albo po parku.
  • Carbonarium w Łaźni Moszczenica – opowieść o górniczej historii regionu. To dobre przeciwieństwo uzdrowiskowej części dnia.
  • Pałac Borynia – zespół pałacowy z parkiem, drugi zabytkowy punkt na mapie miasta.
  • Ośrodek Wypoczynku Niedzielnego (OWN) – zieleń i rekreacja bardziej na luzie, dobre dla rodzin.

Park Zdrojowy – informacje praktyczne

  • Adres i lokalizacja: dzielnica Zdrój w Jastrzębiu-Zdroju. Od strony ulicy 1 Maja wystarczy iść deptakiem, aż dojdzie się do wejścia do parku.
  • Cena: spacer po parku jest bezpłatny, to ogólnodostępny park miejski. Opłaty mogą dotyczyć tylko wydarzeń w Domu Zdrojowym, wystaw w muzeum albo korzystania z gastronomii.
  • Godziny: sam park nie ma ograniczeń jak muzeum, ale godziny Domu Zdrojowego, Muzeum Miejskiego i kawiarni są inne. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne dni i godziny na stronach tych instytucji.
  • Jak dojechać: samochodem lub komunikacją miejską do osiedla Zdrój. Wygodniej zostawić auto w pobliżu ulicy 1 Maja i resztę przejść pieszo.
  • Ile czasu: na spokojny spacer po obu częściach parku z przystankami wystarczy 1,5–2 godziny. Z muzeum, kawą i dodatkowymi przystankami zejdzie pół dnia.
  • Pogoda i obuwie: alejki są wygodne, ale dolna część parku jest bardziej naturalna. Po deszczu lepiej mieć buty, którym nie straszne błoto.