Wieża z modrzewiowego drewna, 111 metrów wysokości, w środku dzielnicy Szobiszowice w Gliwicach. Radiostacja Gliwice to najwyższa drewniana konstrukcja w Europie i zarazem miejsce, od którego w sierpniu 1939 roku zaczęła się II wojna światowa, a przynajmniej jej pretekst. Dziś działa tu oddział Muzeum w Gliwicach, a wokół wieży rozciąga się park, w którym można spokojnie posiedzieć i pooglądać całość z różnych stron.
Radiostacja Gliwice – co to za miejsce
Kompleks powstał w 1935 roku. Tworzą go wieża antenowa, budynek nadajnika i dwa budynki mieszkalne dla obsługi. Całość zbudowała niemiecka firma Lorenz. Wieża jest zrobiona z impregnowanego modrzewia, który dobrze znosi pogodę i szkodniki. Stoi do dziś, mimo że od jej powstania minęło prawie 90 lat.
Wieża należała do sieci niemieckich radiostacji budowanych w latach 30. W Gliwicach pracowała przez dziesięciolecia. Nadawano z niej program Polskiego Radia Katowice, a w pewnym okresie służyła też jako zagłuszarka obcych sygnałów. Produkowano tu również sprzęt dla radia i telewizji. Miasto odkupiło kompleks od Telekomunikacji Polskiej w 2003 roku i przekazało go muzeum. W 2017 roku Radiostacja dostała status Pomnika Historii.
Prowokacja gliwicka – historia, która tu się wydarzyła
Wieczorem 31 sierpnia 1939 roku grupa esesmanów przebranych w polskie mundury wtargnęła do budynku radiostacji. Nadali krótką antypolską odezwę, a przy budynku zostawili ciało zamordowanego więźnia. Miało to wyglądać jak polski atak na niemiecką placówkę. Hitler użył tego następnego dnia jako uzasadnienia napaści na Polskę. Ofiarą był Franciszek Honiok, śląski rolnik znany z sympatii do Polski. Jego imię nosi dziś skwer wokół wieży.
Warto o tym wiedzieć, zanim się tu przyjedzie. Wtedy sama wieża przestaje być tylko ciekawą konstrukcją. Z jej cienia widać, jak wygląda miejsce, w którym fałszerstwo posłużyło za pretekst do wojny.
Ciekawostka: kształt Krzyża Papieskiego w Zabrzu, upamiętniającego wizytę Jana Pawła II, inspirowany był właśnie gliwicką wieżą. Jej miniaturę można też zobaczyć w gliwickim parku miniatur Kolejkowo.
Muzeum w budynku nadajnika – co zobaczysz w środku
Muzeum mieści się w budynku nadajnika. Ekspozycja pokazuje zarówno historię samej radiostacji, jak i wydarzenia z 1939 roku, a także dzieje radiofonii. Nie jest to wielkie muzeum, bo samo zwiedzanie zajmuje zwykle od 45 minut do godziny. Tematy są jednak dobrze dobrane i ciekawe nawet dla kogoś, kto nie interesuje się techniką.
Wnętrza zachowały sporo z dawnego, przemysłowego charakteru. Są tu urządzenia nadawcze i pozostałości po dawnym wyposażeniu, które pokazują, jak działała stacja nadawcza w latach 30. Dla fanów starej elektroniki i historii techniki to spory plus.
Na wieżę nie wejdzie się samodzielnie, bo to czynny zabytek techniki. Ogląda się ją z zewnątrz, a to w zupełności wystarcza. Z bliska widać dokładnie, jak zbudowano drewnianą kratownicę, i trudno nie zadzierać głowy.
Park wokół wieży i spacer po Szobiszowicach
Teren wokół wieży został zrewitalizowany w 2009 roku. Dziś to park, do którego mieszkańcy chodzą na spacery i odpoczynek, a wejście jest bezpłatne. Park jest otwarty w lecie od 6:00 do 22:00, a zimą od 6:00 do 20:00. Po zmroku wieża jest podświetlana potężnymi reflektorami i widać ją z wielu miejsc w mieście. To dobry moment na zdjęcia.
Spacer wokół zajmuje kilkanaście minut. Można go połączyć ze zwiedzaniem Szobiszowic, starej dzielnicy z zabudową z różnych epok. Tu dobrze wpasuje się obiad albo kawa w jednym z lokali w okolicy, bo przy samym obiekcie oferta gastronomiczna jest skromna.
Dla kogo ta wycieczka
- Miłośnicy historii – prowokacja gliwicka to jedno z tych wydarzeń, które trzeba zobaczyć na miejscu.
- Fani techniki i architektury – drewniana kratownica o takiej wysokości to rzadkość w skali kraju.
- Rodziny z dziećmi – park daje dzieciom przestrzeń, a muzeum jest krótkie, więc nie zmęczy. Nastolatki zainteresowane historią wojenną będą miały co oglądać.
- Fotografowie – szczególnie przy zachodzie słońca lub wieczorem, gdy wieża jest podświetlona.
Mniej ciekawie może być dla kogoś, kto szuka rozbudowanych, multimedialnych wystaw na kilka godzin. To raczej kameralne miejsce, ale z mocnym ładunkiem historii.
Radiostacja Gliwice – bilety, godziny otwarcia, dojazd
Dane pochodzą ze strony Muzeum w Gliwicach. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne godziny, bo w różnych źródłach zdarzają się rozbieżności. Można też zadzwonić na numer podany na stronie muzeum.
- Adres: ul. Tarnogórska 129, Gliwice (dzielnica Szobiszowice).
- Godziny otwarcia muzeum: poniedziałek nieczynne; wtorek 11:00–16:00; środa i czwartek 11:00–18:00; piątek 11:00–16:00; sobota i niedziela 10:00–17:00.
- Park wokół wieży: bezpłatny, otwarty codziennie (lato 6:00–22:00, zima 6:00–20:00).
- Bilety: normalny 20 zł, ulgowy 10 zł, rodzinny 30 zł. Grupy od 10 osób płacą 5 zł od osoby.
- Bilet łączony do kilku oddziałów muzeum: 30 zł normalny, 15 zł ulgowy. Jest też bilet 10-dniowy na wszystkie oddziały: 40 zł normalny, 20 zł ulgowy.
- Zwiedzanie z przewodnikiem: rezerwacje grupowe i lekcje pod numerem (48) 32 300 04 04, od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00–16:00. Oprowadzanie poza godzinami otwarcia kosztuje 250 zł od grupy po polsku, 300 zł po angielsku.
- Czas zwiedzania: 1–1,5 godziny razem z obejrzeniem wieży i krótkim spacerem po parku.
- Dojazd samochodem: bezpłatny parking jest pod wieżą antenową.
- Dojazd komunikacją: Szobiszowice są dobrze skomunikowane z centrum Gliwic, ale rozkład linii warto sprawdzić w aplikacji miejskiej.