Rynek w Raciborzu to duży, prostokątny plac w centrum miasta. Wytyczono go w średniowieczu, ale dawnej zabudowy zostało na nim niewiele. Dla rodzin z dziećmi to dobry punkt startowy zwiedzania. Jest otwarty, bez biletów, a dwa kościoły, barokowa kolumna i kilka ciekawych historii zajmą godzinę, może półtorej. Stąd łatwo dojść dalej, do zamku i nad Odrę.
Rynek w Raciborzu – co tu właściwie jest
Plac ma około 116 na 58 metrów. Dla dzieci to sporo wolnej przestrzeni, bez ruchu samochodowego na samym środku. Na środku stoi kamienna Kolumna Maryjna, a dookoła są kamienice, kawiarnie i dwa duże kościoły.
Nie jest to rynek z pocztówki, jak w Krakowie czy Wrocławiu. Zachodnią pierzeję odbudowano po wojnie w stylu nawiązującym do renesansowych kamienic mieszczańskich. Wschodnia strona to powojenne bloki. Kto spodziewa się jednolitej, zabytkowej zabudowy, może się rozczarować. Kto woli miejsce z historią widoczną w szczegółach, znajdzie tu sporo ciekawych rzeczy.
Kolumna Maryjna i kościoły przy rynku
Najlepiej zachowanym zabytkiem na płycie rynku jest barokowa kolumna z lat 1725–1727, wysoka na około 14 metrów. Wykonał ją Jan Melchior Oesterreich. Powstała jako podziękowanie za ustanie epidemii, która nawiedzała miasto na początku XVIII wieku, a fundatorami byli Maria Elżbieta Gaszyńska i raciborscy rajcy. U jej podstawy stoją święci. Sebastian jest patronem od zarazy, Florian od ognia, a trzeci to Marcel, patron Raciborza. Dzieciom można pokazać, który święty za co odpowiadał. Dobrze to działa jako zagadka w czasie spaceru.
Przy rynku stoją dwa kościoły poklasztorne. Gotycki kościół św. Jakuba, dawny kościół dominikanów, stoi w północno-wschodnim narożniku placu. Kościół Wniebowzięcia NMP to najstarsza świątynia w mieście i dobrze go widać z rynku. Można do nich wejść poza godzinami nabożeństw, ale w stroju i zachowaniu jak w miejscu kultu.
Nie każdy wie, że przez rynek jeździła kolejka. Pod koniec lat 40. wożono nią cegły z rozbiórek zniszczonych budynków na dworzec towarowy. Stamtąd jechały dalej, podobno do odbudowy Warszawy.
Historia rynku w Raciborzu: pożary, wojna i brak ratusza
W średniowieczu środek placu był zabudowany. Stał tam ratusz, wspominany w dokumentach z 1361 roku, obok dom kupców i sukiennice, a wokół kramy i stragany. To był typowy śląski plac targowy.
Zabudowa kilka razy płonęła. W 1488 roku pożar zaczął się na rogu rynku, przy dzisiejszej ulicy Mickiewicza. Zniszczył ratusz, budy kramarskie i część otoczenia kościołów. Budynki w środku placu zniknęły ostatecznie najpewniej po kolejnym pożarze, w 1722 roku. Dlatego rynek stał się otwartym placem, a nie czworobokiem z zabudowanym środkiem.
Największe zniszczenia przyniósł 1945 rok. Spłonął klasycystyczny ratusz, który zbudowano już przy placu, i prawie wszystkie kamienice. Przetrwała jedna, pod numerem 3, renesansowa, która w XVII i XVIII wieku należała do znanych raciborskich rodzin kupieckich. Racibórz do dziś nie ma zabytkowego ratusza, i to rzuca się w oczy, jeśli ktoś szuka go na rynku.
Wśród kamienic jest też jedna z ciekawostką dla miłośników historii. W budynku związanym z rodziną Gaszyńskich miał przebywać pruski król Fryderyk Wilhelm IV. Nie ma tam muzeum, ale dla dzieci to dobry pretekst do opowieści o dawnych czasach.
Dla kogo to miejsce i ile czasu zająć
Rynek sprawdzi się jako przystanek na krótki spacer, szczególnie z dziećmi w wieku szkolnym, którym można opowiedzieć o pożarach, zarazie i odbudowie. Z małymi dziećmi plac jest wygodny, bo ma dużo miejsca i jest płaski, więc łatwo go objechać wózkiem. Nie ma tu atrakcji wymyślonych specjalnie dla dzieci, więc dłuższy pobyt wymaga dodatkowych punktów programu.
Latem na rynku stoją ogródki kawiarniane, więc to też dobre miejsce na przerwę na lody albo obiad. Warto wcześniej sprawdzić, co jest czynne, bo lokale się zmieniają.
Na sam rynek wystarczy 30–60 minut. Jeśli doliczyć wejście do kościołów, kawę i spacer w stronę zamku, wychodzi około dwóch godzin.
Co jest w pobliżu:
- Zamek Piastowski w dzielnicy Ostróg, kilka minut spacerem na północ,
- mury miejskie i parki w centrum,
- Muzeum w Raciborzu, jedno z najstarszych na Śląsku, z dużą kolekcją zbiorów,
- ulica Odrzańska, która odchodzi ze środka północnej pierzei rynku.
Rynek Racibórz – informacje praktyczne
- Cena: wstęp wolny, to ogólnodostępny plac miejski.
- Godziny: rynek jest dostępny całą dobę. Kościoły i lokale mają własne godziny otwarcia, więc lepiej sprawdzić je przed wizytą.
- Adres: Rynek, 47-400 Racibórz (współrzędne GPS: ok. 50.0920, 18.2198).
- Dojazd: do centrum dojedziesz samochodem lub autobusami miejskimi. Auto najlepiej zostawić na jednym z parkingów w okolicy, a na rynek dojść pieszo, bo w centrum bywa ciasno.
- Czas zwiedzania: od pół godziny do 2 godzin, razem z okolicą.
- Najlepsza pora: ciepłe miesiące, kiedy działają ogródki, a na placu jest więcej życia. Na rynku odbywają się też lokalne wydarzenia miejskie.