Rybnicki Rynek to plac wytyczony w średniowieczu na miejscu dawnego stawu. Dziś jest głównym salonem miasta: kamienice w różnych stylach, klasycystyczny ratusz z wieżą zegarową, fontanna z barokową figurą i sporo kawiarnianych ogródków. Nie jest to Kraków ani Wrocław, ale właśnie dlatego dobrze się tu siedzi. Jest spokojnie, kameralnie i bez tłumów.
Rynek w Rybniku – skąd się wziął i co ma wspólnego ze stawem
Nazwa miasta nie wzięła się znikąd. Plac wytyczono przy lokacji miasta, na przełomie XIII i XIV wieku, w miejscu dawnego stawu hodowlanego. Rybnik był więc „rybny” na serio. Układ placu przetrwał do dziś w niemal niezmienionej formie.
Z budynkami wyszło gorzej. Przez wieki stały tu domy drewnicze, a te lubiły się palić, jak w większości śląskich miast. Murowane kamienice zaczęły się pojawiać dopiero pod koniec XVIII wieku. W drugiej połowie XIX wieku dookoła placu było już prawie wszystko z cegły i kamienia. Stąd efekt, który widać, gdy stanie się na środku: nie jest to jednolity, „muzealny” rynek, tylko miks klasycyzmu, neorenesansu, eklektyzmu i międzywojennych przebudowań. Wśród nich trafia się też funkcjonalizm.
W centralnej części stał kiedyś ratusz, ale drewniany i z innej epoki. Rozebrano go, podobnie jak kaplicę św. Jana, która również stała na placu.
Ratusz z wieżą zegarową i muzeum w środku
Najłatwiej go wypatrzyć, bo wyróżnia się wieżą. Obecny ratusz pochodzi z lat 20. XIX wieku (źródła podają 1822 lub 1823 rok) i jest klasycystyczny. Dziś pełni kilka funkcji naraz. Jest tu Urząd Stanu Cywilnego z salą ślubów, więc w weekendy warto zerknąć, czy nie trafi się akurat para młoda na schodach. Mieści się tu też Muzeum im. o. Emila Drobnego, czyli dobry pretekst, żeby wejść do środka i zobaczyć coś więcej niż fasady.
Z wieży rozbrzmiewa miejski hejnał. Gra od 1 stycznia 2003 roku, a skomponował go Mirosław Błaszczyk. Jeśli ktoś akurat przechodzi przez rynek o pełnej godzinie, może go usłyszeć.
Figura św. Jana Nepomucena, która dziś wieńczy fontannę, pochodzi z 1736 roku. Od pierwszej połowy XIX wieku stała na rynku aż do wybuchu II wojny światowej, a potem zniknęła z placu. Wróciła dopiero w latach 90. XX wieku, przy okazji dużej renowacji kilku budynków, i dostała nowy cokół w postaci fontanny.
Kamienice, uliczki i kościół Matki Bożej Bolesnej
Przy rynku najlepiej po prostu patrzeć w górę i na boki, bo detale są ciekawsze niż pierwsze wrażenie. Najstarsza kamienica pochodzi z przełomu XVIII i XIX wieku. Jest klasycystyczna i ma charakterystyczny naczółek nad dachem od strony placu. Reszta to mieszanka: ładne elewacje obok kilku skromniejszych, ale całość wygląda zadbanie i spójnie.
Z rynku odchodzą uliczki, które zachowały dawny układ, i warto w nie zajrzeć choćby na kilka minut. W jednej z nich wkomponowany jest późnobarokowy kościół Matki Bożej Bolesnej z przełomu XVIII i XIX wieku. Stoi trochę schowany, więc łatwo go przeoczyć, jeśli człowiek nie wyjdzie poza sam plac.
Cały rynek jest wpisany do rejestru zabytków (nr 389/53 z 1953 roku). Nie ma więc obaw, że ktoś nagle przebuduje go na szklane biurowce.
Co zjeść i gdzie usiąść na rynku w Rybniku
Na wszystkich czterech pierzejach działają kawiarnie i restauracje, więc nie trzeba daleko szukać. Wieczorem zabytki są podświetlone i plac wygląda lepiej niż w południe. Latem ogródki zajmują sporą część płyty, a rynek zamienia się w miejsce spotkań mieszkańców.
Warto skorzystać z okazji i zamówić coś śląskiego. Klasyczny zestaw to rolada, kluski śląskie i modra kapusta. Jeśli ktoś nie próbował, rynek jest na to dobrym miejscem. Są też typowe rzeczy „na szybko” i drobne zakupy, bo to nadal centrum miasta, a nie skansen.
Dla kogo ten spacer i co zobaczyć dalej
To miejsce sprawdzi się u osób, które lubią miejskie klimaty bez tłumów. Rodzinom z dziećmi wystarczy godzina: fontanna, ławki i lody. Dla miłośników architektury to dobry punkt startowy na szersze zwiedzanie starówki. Samego rynku nie rozciągnie się na pół dnia, bo jest niewielki, ale świetnie nadaje się na początek trasy.
Z rynku niedaleko jest do innych miejsc, które warto połączyć w jeden dzień:
- Bazylika św. Antoniego – neogotycka, około 1 km od dworca, od 1993 roku z tytułem bazyliki mniejszej,
- Zamek w Rybniku – kiedyś siedziba Piastów śląskich, dziś w stylu śląskiego klasycyzmu,
- Park tematyczny nad Nacyną – niecałe 2 km od dworca, przez rynek, dobry na spacer z dziećmi,
- Zabytkowa Kopalnia Ignacy – centrum nauki na terenie dawnej kopalni, z wieżą widokową,
- Jezioro Rybnickie – dla tych, którzy po starówce chcą wody i roweru.
Praktyczne informacje o rynku w Rybniku
- Wstęp: bezpłatny. To otwarty plac w centrum, dostępny przez całą dobę.
- Czas zwiedzania: 30–60 minut samego placu. Z muzeum i kawą spokojnie 2 godziny. Z uliczkami i kościołem trochę więcej.
- Dojazd: z dworca kolejowego dojdzie się pieszo w kilkanaście minut. Dla zmotoryzowanych: rynek jest w ścisłym centrum, więc parking lepiej wybrać na którejś z pobliskich ulic.
- Muzeum w ratuszu: godziny otwarcia i ceny biletów zmieniają się, więc przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje na stronie Muzeum w Rybniku.
- Najlepsza pora: późne popołudnie i wieczór, gdy działają ogródki, a budynki są podświetlone.