Rynek w Wodzisławiu Śląskim to kwadratowy plac o wymiarach 96 na 96 metrów, wytyczony w 1257 roku przy lokacji miasta. Na Śląsku rynków z takim rozmachem jest niewiele. Wokół stoją kamienice z XVIII i XIX wieku, a część zabudowy pochodzi z odbudowy po wojnie. Na miejscu jest też fontanna, trochę zieleni i kilka ciekawych detali, które łatwo przeoczyć, jeśli idzie się z głową w telefonie.
Rynek w Wodzisławiu Śląskim – co to za miejsce
To centralny plac Starego Miasta, zbudowany na planie śląskiej owalnicy. Nie jest to ani skansen, ani muzeum pod gołym niebem. Rynek działa normalnie: są sklepy, lokale, miejskie imprezy, a na ławkach siedzą ludzie z lodami. Dzięki temu wygląda na żywe centrum, a nie na dekorację do zdjęć.
Największe wrażenie robi skala. Założyciel miasta, książę Władysław Opolski, wyznaczył plac zdecydowanie większy, niż wymagałoby małe miasteczko. Wyraźnie planował dla Wodzisławia dużą przyszłość. Do dziś widać to na miejscu, bo kwadrat jest naprawdę przestronny i nie ma wrażenia ścisku, jak na wielu mniejszych rynkach.
Historia rynku: pożary, wojna i odbudowa
W średniowieczu na środku placu stały ratusz, pręgierz i głęboka studnia. Nie ma po nich śladu, więc trzeba je sobie wyobrazić. Miasto kilka razy paliło się w dużych pożarach. Jeden z nich w 1618 roku zniszczył miasto razem z zamkiem, a drugi, w 1822 roku, wymusił odbudowę zabudowy rynku. Dlatego większość dzisiejszych kamienic to budynki ziemiane z XIX wieku, w większości wpisane do wojewódzkiego rejestru zabytków.
Najstarszy jest budynek pod numerem 1, czyli kamienica z XVIII wieku. Po 1945 roku została przebudowana. Kamienice nr 2, 3, 7 i 8 zachowały swój pierwotny wygląd. Numery 4 i 6 są częściowo przekształcone, a piątka przeszła całkowitą przebudowę.
Północna strona rynku wygląda zupełnie inaczej, bo po wojnie leżała w gruzach. Kamienice pod numerami od 16 do 24 postawiono od nowa. Numery 13–15 odbudowano częściowo. Dlatego zabudowa jest mieszana: obok XIX-wiecznych fasad stoją budynki powojenne. Nie jest to wierna rekonstrukcja, tylko nawiązanie do dawnego charakteru miejsca.
Nie każdy wie, że w 2020 roku na rynku zamknięto kapsułę czasu. Mieszkańcy włożyli do niej pamiątki, które mają zostać w niej na 100 lat.
Co zobaczyć na wodzisławskim rynku
Najlepiej przejść się po całym obwodzie i patrzeć na fasady, zwłaszcza w górę i we wnęki. Kilka drobnych elementów robi tu większą robotę niż jeden duży pomnik.
- Fontanna – betonowa, powojenna, w północnej części rynku. Przez ostatnie dekady była jednym z głównych motywów miejskich pocztówek. Wokół niej jest część parkowa z ławkami i zielenią.
- Figura księżnej Konstancji – stoi we wnęce kamienicy pod numerem 13 od 2000 roku. Konstancja była średniowieczną władczynią Wodzisławia.
- Figura św. Wawrzyńca – znajduje się we wnęce kamienicy przy Rynku 22.
- Płaskorzeźba Nieznanego Powstańca – autorstwa Marka Grzebyka, umieszczona w 2002 roku na kamienicy Rynek 9. To ważny akcent w mieście związanym z powstaniami śląskimi.
- Zegar słoneczny – działa na jednej z kamienic od 2001 roku. Przy słonecznej pogodzie faktycznie można z niego odczytać godzinę.
- Mozaika z herbem miasta – drobny element, ale warto go wypatrzyć.
- Kapsuła czasu – z 2020 roku, o której mowa wyżej.
Plac ma dwa różne oblicza. Południowa strona jest bardziej handlowa i ruchliwa. Północna, z fontanną i ławkami, nadaje się do spokojniejszego odpoczynku. Przy dobrej pogodzie gromadzą się tam młodzi ludzie i rodziny z dziećmi.
Stare Miasto wokół rynku – dokąd pójść dalej
Sam rynek da się obejść w kilkanaście minut. Sens ma jednak połączenie go ze spacerem po okolicznych uliczkach. Od placu odchodzą m.in. ulice Kubsza, Zgody, Powstańców Śląskich, Minorytów, Piłsudskiego i Wałowa. To najstarsza część miasta, w której zachował się średniowieczny układ ulic.
W pobliżu są też inne obiekty, które dobrze dopełniają wizytę:
- Pałac Dietrichsteinów z lat 1742–1745, w którym mieści się dziś Muzeum Regionalne.
- Kościół Świętej Trójcy z XIV wieku, dawny kościół minorytów. Przez lata był świadkiem współistnienia różnych wyznań. Mocno ucierpiał w czasie II wojny światowej, a w 1943 roku zawaliła się jego wieża. Zachowały się niewielkie fragmenty renesansowych fresków i gotyckie detale.
- Dawny klasztor franciszkański z XVII wieku, w którym dziś działa Sąd Rejonowy.
Przed zwiedzaniem muzeum warto sprawdzić aktualne godziny i ceny biletów na jego stronie. Nie podano ich w źródłach, z których korzystano przy pisaniu tego tekstu.
Dla kogo to miejsce i ile czasu zająć
Rynek sprawdzi się u osób, które lubią miejską architekturę i średniowieczne układy miast. Spodoba się tym, którzy wolą przejść się po starówce, niż stać w kolejce do zabytku. Jest też wygodnym przystankiem dla rodzin. Plac jest duży i płaski, więc dzieci mają gdzie się ruszać, a rodzice mogą usiąść przy fontannie.
Nie jest to miejsce na cały dzień. Fanów fotografii i architektury, którzy lubią wypatrywać detali na fasadach, rynek zajmie na godzinę. Z dodatkiem pałacu z muzeum, kościoła i spaceru po uliczkach będzie to raczej 2–3 godziny. Wodzisław najlepiej potraktować jako przystanek w szerszej trasie po regionie, a nie jako samodzielny cel całej wycieczki.
Rynek ma jeszcze jeden plus: dobrze wygląda o każdej porze dnia. Wieczorem, gdy znikają samochody i tłum, plac zyskuje dodatkowy spokój. W słoneczne dni zegar słoneczny działa najlepiej, a pod koniec lata fontanna i zieleń dają trochę cienia.
Informacje praktyczne
- Adres: Rynek, Wodzisław Śląski (Stare Miasto). Współrzędne GPS: 50.00261, 18.46301.
- Cena: wstęp wolny. To otwarty plac miejski, bez biletów.
- Godziny: dostępny całą dobę. Godziny otwarcia sklepów i lokali wokół rynku są różne, więc zależą od konkretnego miejsca.
- Czas zwiedzania: od 30–60 minut (sam rynek) do 2–3 godzin (z muzeum i spacerem po Starym Mieście).
- Najlepsza pora: dzień z dobrą pogodą, kiedy działa zegar słoneczny i można posiedzieć przy fontannie. Osobom, które lubią wydarzenia plenerowe, warto sprawdzić kalendarz imprez miejskich, bo odbywają się właśnie tu.
- Dojazd: rynek leży w centrum miasta i jest łatwo dostępny z okolicznych ulic. Szczegóły parkowania i komunikacji warto sprawdzić przed wyjazdem na mapie, bo zasady mogą się zmieniać.